Link to St. Martin de Porres Homepage Close This Window   

VIỆC PHONG THÁNH VÀ KÍNH NHỚ CÁC THÁNH

(Linh Mục Anphong Trần Đức Phương)

Nhân dịp Lễ Phong Chân Phước (bealification) Mẹ Terexa Thành Calcutta, Đấng sáng lập Dòng Truyền Giáo Bác Ái (Missionaries of Charity) vào ngày 19 tháng 10 năm 2003 vừa qua, và nhân dịp Lễ Kính Các Thánh (All Saints) vào ngày 01 tháng 11, chúng ta thử cùng nhau suy nghĩ về việc phong Thánh và Tôn Kính Các Thánh trong Giáo Hội Công-Giáo.

VIỆC PHONG THÁNH

Trước đây việc phong Thánh chỉ là việc nội bộ của Giáo hội Công giáo và ít ai để ý đến, trừ những nơi quê hương của các vị được phong Thánh .

Tại Việt-Nam cũng ít ai để ý đến vệc phong Thánh , cho đến ngày 117 Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được phong Thánh (ngày 19 tháng 6 năm 1988). Hồi đó Nhà Nước Việt Nam gây nên phong trào phản đối Tòa Thánh về việc phong Thánh này, nên nhiều người, kể cả ngoài Công giáo, mới để ý nhiều đến việc phong Thánh trong Giáo Hội Công Giáo.

Trên Thế Giới cũng ít ai để ý tới việc phong Thánh của Giáo hội, trừ ở Rôma nơi diễn ra việc phong Thánh và cũng là nơi các khách hành hương, nhất là những người cùng quê hương với vị được phong Thánh , đến để dự Lễ Phong Thánh. Nhưng dịp phong Chân Phước Mẹ Terexa Thành Calcutta (vào ngày Chúa Nhật Truyền Giáo 19/10/2003) thì nhiều người trên thế giới, kể cả các tôn giáo bạn, để ý đến, vì Mẹ đã được nổi tiếng từ lâu trên thế giới về các việc bác ái phi thường Mẹ và Dòng Truyền Giáo Bác Ái của Mẹ đã làm cho các người cùng khổ tại Ấn Độ và trên Thế Giới. Tôi còn nhớ vào năm 1982, trong một lớp học ở Đại Học San José, trong một lớp Xã Hội Học, Giáo Sư người Mỹ có đặt câu hỏi: người nào hiện nay trên thế giới làm bạn ngưỡng mộ hơn cả ?. Trong lớp học có khoảng 50 sinh viên, rất nhiều sinh viên cả nam và nữ, đã nêu tên Mother Theresa , dù đa số không phải là người Công giáo. Lúc đó tôi mới biết ngay tại Hoa Kỳ, Mẹ Terexa đã được nổi tiếng như vậy. Hơn nữa Mẹ đã được trao giải Hoà Bình Nobel vào năm1979 nên nhiều sách vở báo chí đã viết về Mẹ, và nhiều cuốn Tự Điển đã ghi tên Mẹ. Vì thế, khi Mẹ qua đời vào ngày 05/9/1997, nhiều người ở Ắn Độ cũng như trên thế giới đã đặt vấn đề phong Thánh cho Mẹ ngay từ hồi đó. Nhưng thủ tục phong Thánh thường phải kéo dài nhiều năm, có khi hàng nhiều chục năm. Thường thủ tục bắt đầu khi có đơn thỉnh nguyện xin phong Thánh cho một hay nhiều vị nào đó được chuyển đạt về Tòa Thánh. Sau đó, Tòa Thánh lập một ủy ban cứu xét. Ủy ban này phải làm việc rất cẩn thận để xem xét các hồ sơ và phỏng vấn các người có liên hệ, nhất là các người nhận là đã được phép lạ do cầu xin với vị đó . . . Nếu cần phải phỏng vấn cả những người phủ nhận sự thánh thiện của vị đó. Sau đó, nếu mọi sự đều thuận lợi, thì sẽ tuyên bố (các) vị đó là Đáng Kính (Venerable), sau đó một thời gian, đến thủ tục phong Chân Phước (Blessed) như các Chân Phước Tử Đạo Việt Nam trước đây: Chân phước Dũng Lạc, Chân phước Lê Bảo Tịnh, Chân phước Khang,Chân phước Tùy, Chân phước Đê .v.v. . bây giờ thì chúng ta đã đổi và xưng là Thánh Khang, Thánh Tùy, Thánh Đê .v.v. . . Hay như ngày 19/10/2003 Đức Giáo Hoàng mới phong Chân phước cho Mẹ Terexa, bây giờ gọi là Mẹ Chân Phước Terexa (Blessed Mother Theresa).

Sau lễ nghi Phong Chân Phước một thời gian nào đó, mới đến lễ nghi long trọng tuyên phong vị đó lên bậc hiển Thánh và chỉ định một ngày trong năm để Kính vị đó trong toàn thể Giáo hội (hay chỉ dành riêng cho Giáo hội địa phương của vị đó); như Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được tôn kính trong toàn thể Giáo hội vào ngày 24 tháng 11; Lễ Các Thánh Tử Đạo Triều Tiên (Korea) được Kính vào ngày 20 tháng 9; Lễ Các Thánh Tử Đạo Nhật Bản được Kính vào ngày 06 tháng 02 hàng năm; Lễ Thánh Nữ Terexa Hài Đồng Giêsu (Thành Lisieux) vào ngày 01 tháng 10.v.v. . . Ngày Lễ Kính của mỗi Vị Thánh thường nhằm vào ngày các Ngài qua đời; vì ngày Các Ngài qua đời được coi như ngày Các Ngài sinh vào Nước Trời để hưởng cuộc sống đời đời. Các Vị Thánh đã được tuyên phong đều có tên trong Sổ Bộ Các Thánh (Canon) cùng với Ngày Lễ Kính Nhớ. Có những Vị Thánh có hai ngày Lễ Kính: Thánh Giuse có Lễ Kính ngày 19 tháng 3 (Lễ Thánh Phaolô Giuse Bạn Đức Trinh Nữ Maria) và Lễ Thánh Giuse Thợ có Lễ Kính vào ngày 01 tháng 5 (ngày Quốc Tế Lao Động). Thánh Gioan Baotixita cũng có hai ngày Lễ Kính: ngày 24 tháng 6 (Lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Baotixita) và ngày 29 tháng 8 (Lễ Thánh Baotixita bị tram quyết). Ngoài ra Giáo hội cũng dành ngày 01 tháng 11 để Kính nhớ Toàn thể Các Thánh Nam Nữ đã được vinh hiển trên Nước Hằng Sống. Tất cả Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được Kính Nhớ chung vào ngày 24 tháng 11 hàng năm; nhưng mỗi Vị cũng có ngày Kính Nhớ riêng, như Thánh Lê Bảo Tịnh vào ngày 11 tháng 4; Thánh Phan Văn Minh: ngày 03 tháng 7; Thánh Nữ Lê Thị Thành: ngày 12 tháng 7; .v.v. . .

Tất cả các ngày lễ của Các Thánh đã được kính chung trong Giáo hội, cũng như mỗi Thánh Tử Đạo Việt Nam đều có ghi trong cuốn Niên Lịch Phụng Vụ Công Giáo phát hành hàng năm vào khoảng đầu tháng 11 để bắt đầu dùng vào Chúa Nhật Thứ Nhất Mùa Vọng, là ngày mở đầu Một Năm Mới của Lịch Phụng Vụ trong Giáo hội, và Chúa Nhật Thứ Nhất Mùa Vọng thường vào những ngày cuối tháng 11 hay đằu tháng 12. Các gia đình Công giáo hay dùng cuốn Lịch này để biết các ngày lễ trọng trong năm và xem thêm các hướng dẫn về phụng vụ mỗi Mùa trong năm, cũng như các Kính Nhớ riêng mỗi tháng, mỗi tuần . . . Ngoài ra còn có những chỉ dẫn thực tế để các tín hữu sống đạo trong các sinh hoạt hàng ngày giữa gia đình, sở làm, học đường .v.v. . .

Nói đến vấn đề phong Thánh và việc tôn kính Các Thánh, có một số thắc mắc thường được nêu lên do những tín hữu Công giáo cũng như ngoài Công giáo. Trong một dịp mừng Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam tại Sài Gòn, có nhiều vị Chức Sắc của các Tôn Giáo bạn cũng đến tham đự, có một số vị thành thực nói: Chúng tôi không thể hiểu nổi tại sao Giáo hội lại có thể phong một người đã chết lên làm Thánh? Một vị đã Thánh là Thánh rồi làm sao lại phải phong lên từng bậc như đáng kính , chân phước rồi mới lên tới bậc làm Thánh . . . Thắc mắc đó rất đúng.

Trước hết, trong tiếng Việt Nam, chữ phong thường được dùng để chỉ việc chính thức đặt một vị nào đó lên một chức vụ. Chữ thông dụng nhất là phong vương cho một vị chính thức lên làm Vua. Trước lễ nghi phong vương thì vị đó chưa phải là vua. Hay chữ phong chức như phong chức Linh mục hay phong chức Giám mục : trước khi được phong chức thì vị đó chưa phải là Linh mục hay Giám mục . Còn đối với các vị Thánh thì khác hẳn. Không phải khi được Giáo hội phong Thánh rồi các vị đó mới là Thánh. Cũng không phải các vị phải trải qua các thứ bậc từ Đáng Kính (Venerable) đến Chân Phước (Blessed) rồi mới là Thánh (Saint). Thực ra các vị đã Thánh là Thánh trước mặt Chúa; Giáo hội chẳng thể phong các Ngài nên Thánh. Cũng không phải chỉ những vị đã được Giáo hội phong Thánh mới là Thánh. Mọi linh hồn đã qua đời và đã được lên hưởng Nước Trời (Thiên Đàng) đều là Thánh và đều được Kính chung vào một ngày lễ gọi là Lễ Các Thánh (Feast of All Saints) ngày 01 tháng 11 hàng năm.

Như vậy thì có muôn vàn các Vị Thánh Nam Nữ. Trong số đó Giáo hội muốn ghi danh một số vị vào Sổ Bộ Các Thánh và có những Ngày Lễ Kính để nêu gương nhân đức cho chúng ta noi theo trong cuộc sống đạo khó khăn hàng ngày nơi trần thế nầy. Danh sách các vị Thánh ấy được gọi Danh Bộ Các Thánh (Cannon) và việc ghi danh Các Ngài vào Danh Bộ Các Thánh được gọi là Ghi Danh Thánh (Cannonization) mà tiếng Việt Nam quen gọi là phong Thánh .

Tóm lại, khi có một vị nào đã qua đời mà đã có một đời sống thánh thiện và nhiệt thành trong cuộc sống truyền giáo và bác ái xã hội như Mẹ Terexa, thì Giáo hội tại địa phương của các Ngài, hay Dòng tu của các Ngài đề nghị (làm nguyện thư) lên Tòa Thánh để xin đìều tra và đưa tên các Ngài vào Sổ Bộ Các Thánh (Cannonization) để Kính Nhớ, và noi gương Thánh Thiện Các Ngài. Công việc điều tra như vậy phải rất thận trọng và thường kéo dài một thời gian dài, có khi hàng nhiều chục năm và thường qua các giai đoạn xác định vị đó là Bậc Đáng Kính sau đó là Bậc Chân Phước và sau cùng là Bậc Thánh .

Dẫu sao, danh từ phong Thánh trong tiếng Việt Nam không được đúng. Có người đề nghị dùng chữ suy tôn hay tôn vinh . . . điều đó chúng tôi không dám lạm bàn, chỉ muốn nêu lên vấn đề như trên đây, để chúng ta hiểu được ý nghĩa việc Giáo hội phong Thánh cho một số vị nào đó đã qua đời và phổ biến cho toàn thể Giáo hội để kính nhớ, noi gương Các Ngài.

Thực sự ra, có một số danh từ đã quen dùng trong Giáo Hội Việt Nam mà thường gọi nôm na là tiếng nhà đạo cần phải được sửa lại. Cũng như Ủy Ban Thánh Nhạc ở Việt Nam đã xem và sửa một số các danh từ trong các bản thánh ca không đúng nghĩa tiếng Việt Nam và có khi còn trái với Giáo lý . .

Tôi còn nhớ đã khá lâu, tôi có nghe một Sơ (lúc đó đã già và bây giờ đã qua đời) kể chuyện cho tôi về gia đình bà. Bà là người đầu tiên trong gia đình đã được ơn Chúa và xin theo Công giáo. Sau đó các anh chị em, qua các trường hợp khác nhau, cũng xin học giáo lý và vào đạo. Cuối cùng cả cụ ông và cụ bà lúc đó đã già cũng xin vào đạo. Một thời gian lâu sau, bà cụ đau nặng và xin gặp một linh mục(lúc đó thường gọi là rước cụ ) để xin chịu các phép sau cùng. Khi một Cha phó đến nhà, và hỏi thăm kẻ liệt hôm nay thế nào? Khi Cha đó vào gặp thì bà cụ không tiếp. Sau này khi cha đó trở về nhà thờ, Sơ đó mới hỏi sao cụ chóng đổi ý như vậy. Cụ liền nói: ông Cha này hách quá . . . còn trẻ như vậy mà dám gọi tôi là người già như thế này là kẻ liệt . . . Sơ đó phải mất công giải thích để cụ hiểu đó chỉ là một danh từ quen dùng và Cha đó cũng quen miệng nói như vậy thôi. Sau này khi Cha Sở hiểu chuyện, đã đến thăm, an ủi và giúp cụ chịu các Bí Tích sau cùng và qua đời bình an. . .

VIệc TÔN KÍNH Các Thánh, cũng như việc tôn kính Mẹ Maria không phải là điều gì sai giáo lý Thánh Kinh. Mặc dầu trong Thánh Kinh, Thiên Chúa có nhấn mạnh cho Dân Israel Ngươi chỉ được Thờ phượng Một Thiên Chúa mà thôi (Xin xem Sách Thứ Luật Deuleronomy 6:4 . . .). Đó cũng là Giới răn Thứ Nhất trong mười Giới răn Thiên Chúa đã truyền dạy. Chúng ta không thờ phượng (worship) Đức Maria, Các Thánh hay Các Thiên Thần; nhưng chúng ta chỉ tôn kính (venerate) Đức Mẹ và Các Thiên Thần, Các Thánh và chúng ta hợp với Mẹ Maria, Các Thiên Thần và Các Thánh để thờ phượng và cầu nguyện với Chúa. Đó là một sự hiệp thông chính đáng trong sự thờ phượng Thiên Chúa. Hơn nữa, việc Tôn Kính Đức Mẹ và các Thánh không hề giảm đi hay xúc phạm đến giới răn chỉ được tôn thờ một Thiên Chúa mà thôi . Trái lại, chính việc tôn kính và học hỏi đời sống của Các Thánh cho chúng ta nhận rõ ra ơn Cứu chuộc và Thánh hóa của Thiên Chúa nơi mỗi người chúng ta. Điều đó đem lại cho chúng ta niềm hy vọng và nâng đở sự yếu đuối của chúng ta. Vị Thánh nào cũng đã là những con người, cũng mang tính yếu đuối xác thịt. Có những vị đã sa ngã vì yếu đuối, nhưng nhờ Các Ngài biết ăn năn xám hối và quyết tâm vươn lên; rồi nhờ Ơn Chúa nâng đở Các Ngài đã có thể trở về và vươn lên đời sống thánh thiện: Như chúng ta thường nghe nói đến trường hợp Bà Thánh Madalêna, hay Thánh Augustinô (354-430). Ngay cả Thánh Phanxicô khó khăn Thành Assisi (1181-1226) trong thời thanh niên cũng đã sống một đời sống hoang đàng của tuổi trẻ con nhà giàu; nhưng khi được ơn Chúa, Ngài đã ăn năn trở lại, từ bỏ mọi của cải, sống một đời sống hoàn toàn nghèo khó để rao giảng Tin Mừng Tình Thương của Chúa cho nghững người nghèo khổ nhất trên thế giới (Ngài chính là tác giả của bài thơ rất nổi tiếng KINH HÒA BÌNH , do Cha Kim Long phổ nhạc) . . . Cha Charles de Foucauld (1858-1916) cũng vậy . . . Nhưng nhờ Ơn Chúa, Các Ngài đã sửa đổi đời sống và vươn lên tới mức Thánh Thiện gương mẫu. Vì thế chúng ta thường nghe nói: Vị Thánh nào cũng có một quá khứ và kẻ tội lỗi mấy cũng một có tương lai!.

Thật ra, việc tôn sùng Các Thánh không cần thiết cho Các Ngài, nhưng là cần thiết cho chính chúng ta (để học hỏi và noi gương đời sống Các Ngài; để xin Các Ngài chuyển cầu cùng Chúa cho chúng ta; để xây dựng đức tin và niềm hy vọng vươn lên cho chúng ta.v.v. . .). Thánh Bênađô trong một bài giảng Lễ Các Thánh, Ngài nói: Các Thánh không cần sự tôn kính của chúng ta; và sự sùng kính, tôn sùng của chúng ta đối với Các Ngài cũng không thêm được chút gì cho vinh quang của Các Ngài. Hiển nhiên, sự tôn sùng Các Thánh cần thiết cho chúng ta chứ không cần thiết cho Các Ngài . . . .

Tháng 11 là Tháng Cuối Cùng trong Niên Lịch Phụng Vụ của Giáo Hội, thường được coi như thời gian để chúng ta nhớ đến những ngày cuối cùng của thế giới và của cuộc đời mỗi người chúng ta. Cũng là thời gian đặc biệt để chúng ta nhớ đến các vị đã qua đời. Những vị đã được thưởng công trên Nước Trời, chúng ta mừng Kính vào ngày Lễ Các Thánh (01 tháng 11). Các linh hồn còn đang phải thanh luyện, chúng ta cầu nguyện cho các linh hồn đó được sớm về hưởng hạnh phúc Nước Hằng Sống. Vì thế Tháng 11 thường được gọi là Tháng (cầu nguyện cho) Các Linh Hồn. Tất nhiên không phải chỉ trong tháng 11, Giáo hội mới nhắc đến việc kính nhớ và cầu nguyện cho tổ tiên, Ông bà, Cha mẹ và các linh hồn qua đời. Giáo hội vẫn nhắc nhở chúng ta luôn nhớ đến Ông bà, Cha mẹ và các vị đã qua đời để cầu nguyện cùng Chúa cho Các Ngài. Tuy nhiên Tháng 11 này là tháng chúng ta nhớ đến các Ngài một cách đặc biệt hơn, qua việc dâng Thánh Lễ, đi viếng các nghĩa trang, lần Chuổi Mân Côi, đọc các Kinh Nguyện, và dâng các hy sinh hãm mình và làm việc từ thiện.

Mong rằng tháng Các Linh Hồn và cũng là những ngày cuối năm của Niên lịch Phụng vụ Giáo hội, là thời gian để chúng ta cùng dành nhiều thời giờ để suy nghĩ về cuộc đời Các Thánh, các linh hồn đã qua đời và cùng suy nghĩ về cuộc đời mỗi người chúng ta, về sự sống, sự chết và cuộc sống mai sau. Mỗi ngày qua đi là mỗi ngày chúng ta tiến gần đến nấm mồ của chúng ta hơn. Khi thăm viếng các nghĩa trang, chúng ta thấy sự chết san bằng mọi sự. Dù giàu có mấy, quyền thế mấy, lúc chết cũng bất động, nhắm mắt xuôi tay để lại mọi sự. Nói như thế, không phải là để chúng ta bi quan về cuộc sống; nhưng chỉ để nhắc chúng ta sống một cuộc sống tốt đẹp có ý nghĩa . . . không qúa chạy theo danh, lợi, thú . . . Là con cái Chúa, chúng ta vẫn vui sống trong niềm hy vọng vào sự phục sinh với Chúa Giêsu Kitô, là Đấng đã xuống trần gian, sống giữa chúng ta và chia sẽ cuộc đời lầm than của chúng ta, và rao giãng tin mừng cứu rỗi. Ngài cũng đã chịu khổ nạn, chịu chết trên Thánh Giá, được chôn xuống phần mộ; nhưng Ngài đã phục sinh, lên Trời và mở đường cứu độ cho mọi người tin theo và trung tín sống theo tin mừng tình thương Ngài đã rao giãng; đồng thời sống bác ái, vị tha như Đức Maria, Mẹ Terexa và Các Thánh . . . và rồi một ngày kia chúng ta cũng sẽ qua Cuộc đời này, trở về Nhà Cha và cùng chung vui trong gia đình tình thương của Thiên Chúa là Cha Chúng ta . . . Sinh Ký, Tử Quy .


 Close This Window